NIKPROTGIPA PORDA

Mobailni mikkango ua segipani potoko donachim. Su·tota damskuchi mobailko tala tekani gimin daroga uko on·pilaha. Segipa jaksichi salbikbike mobailko kulie una on·taiaha.
‘Hing…’ daroga rang·speaha. ‘Na·ara an·tangni sechakgipa kattarangkode den·e galahake?’ Ua jikgipako nidoe sing·aha. ‘Dal·e chue mokordoma ka·na inode nang·ni kattarangkoba nanggen.’
‘Ukode angan den·e gala, saheb,’ segipa ra·chakaha.
‘Maina?’ daroga bik dake sing·aha.

Sekandik Golporang
 All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, transmitted, or stored in a retrieval system, in any form or by any means, electronic, mechanical, photo copying, recording or otherwise, without the prior permission. Any person who does any unauthorised act in relation to this publication may be liable to criminal prosecution and civil claims for the damages. Published by Garrow Mandai

Skanggipa Bak

‘Napna man·genma, saheb?’ mande saksa pordako kikprake sing·aha.

‘Napbabo,’ daroga aganchakaha. Ua kamtango sikdak bakdak jakchakjaengachim. Maikoba am·engakon. Kampiutarkoba tak tak tuk tuk su·dikdikenga. Tebilni salrurae chipna ona man·gipa bakos chongipa gimikkon oa chipa dakenga.

Kuturiona napbagipa mande uni tebil sepango chadenge sengengachim. Ua an·tangba asongja, napbagipa mandekoba asongna aganjaengachim.

Pulis darogani indake jakchakjabemitingo napbagipa mande kutturiko niroroaha. Pakmao dakkapchapgipa donchakanio, kal·anio cheanina on·gipa pitolni boksisrangko nitoe tarie donachim. Medalrangkoba budu gnang silsile sitee dona. Jawaharlal Nehru, Mahatma Gandhi aro Subhas Chandra Boseni potorangkoba tape dona. Bolniko tarigipa pekkam bang·gipa krong chongipao pulisni tupirangko sikkroke dona. Sildeng baitaba ge donga aro uarangko pakmao dakkapgipa bakoso sitee donachim. Glasni do·ga ong·ani gimin uarangko nikprotaia.  

‘Maina re·baa… maiko nanga?’ Bon·kamao daroga sing·aha.

‘Saheb, angni SIM nosto ong·aha,’ ua aganchakaha, ‘SIM tarigpachi re·angoa FIR ka·na nanggen inanasa re·baengachim. Da·ode SIM ge·sagipachi kam cholienga indiba ia nosto ong·gipakoa bank, Aadhaar, PAN card gimikna on·ani gimin gital tarina nangtelenga.’

Mandeni bimingrangko aro golpoko senokgipa gisiktangonikosa seaha. Saniba golpo aro bimingrangming apsanode, apsan ong·gakanisan ong·aigen.

Seani gimikkon senokgipani a·kangani gnang. Senokgipani maming hukum gri, je cholchiba ia seaniko ra·ongkatpanabe. Niamko dakbadepanabe. 

Chapa ka·gipa Garrow Mandai

Golpo poraigiparangna namgipa kobor!

Ia golpoko bon·e poraina sikode ba indakgipa golporangko poraisona sikode ia Contact Us ko sikdepe nangarangko gapate watatbo ba biming segatbo. Maiba  segitalaniko seatahaon na·simangni mailo u·iatani sokanggen. Ba, Garrow Mandai websiteni Menu-ona re·angeba Contact Us ko kulina man·aigen. 

Kusi ong·e poraisobo! 

‘Biming?’ daroga sikkroke dongipa kolomko saloke sing·aha.

‘Obalton Marak,’ ua aganchakaha.

‘Bilsi?’

‘31.’

‘Pagipani biming?’ 

‘P A Sangma.’ 

‘Chu·gimik bimingko aganbo,’ daroga uko nitate inaha. 

‘Pinson A·gitchak Sangma.’ 

‘Nang·ni dongram…, ponni ongko…, mai kampanini SIM…, badia biapo SIM gimaa ba nosto ong·a…, basakoni nosto ong·a…’ ua Obaltonko sing·roroe FIR seengachim unon me·asa aro me·chik do·gako drak oe napbaaha. Daroga aganengako dontonge uamang sakgniko nisoaha. 

‘Maina re·baa… maiko nanga?’ daroga sing·soaha. 

‘Saheb, angni jikgipana saksa me·asa social media gita chitti seatsimenga…’ me·asa sepango donggipa chokkio rim·brak dangbrak dake aganna jotton ka·aha. 

‘Na·simanga social media jakkalaan hisap dongsrangjade!’ daroga aganwataha. ‘Saoba saniba potoko cha·ue watdoengana, sakoba chonike sechakengana, jegrikengana… Jegrika amchakjaode FIR ka·na re·bagnok, pulisna ripotgnok. Na·simangan a·bachenga, na·simangan bon·atbora!’

Uamang sakgittaman koedirang gita uni mikkango chadengengachim. Me·subegipa aganprakani katta ong·jaoba uamang uni ina kattarangko knatimnan nangengachim. [Sekugen]

Ki·tap badale poraia gita suk ong·ja inode aro A·chik ki·taprangko poraina sikode

https://garrowmandai.com/product-category/book/

Ia linkko sikdepbo☝

Nang·ni do·gacholonan ki·tap sokangaigen.
Hing… Na·ara an·tangni sechakgipa kattarangkode den·e galahake? Dal·e chue mokordoma ka·na inode nang·ni kattarangkoba nanggen.

Rikwarengoniko aro riksrioniko tarigipa Rikgitokko ganna sikode...

Nang·na namgipa chol.
Linkko sikdepbo aro joljol brebo

Rikwareng & Riksrini Rikgitok

Gnigipa Bak

‘Daroga saheb, chingade jikma jikse kaji ong·an bilongpilaha,’ segipa talattaiaha. ‘Anga angni jikgipabakoba bichal ka·aha. Sea pa dongasa ine me·asanaba anga sechakate niahachim indiba ua manija. Batesa angkoba ra·bipilaia. Seke katgen inerangsa sechake roaia.’

‘Bao nina, maikomancha sea?’ daroga inaha.

Ua jikgipani jakkipe dongenggipa mobailko uoniko ra·e darogana on·ataha.

Mobailni mikkango ua segipani potoko donachim. Su·tota damskuchi mobailko tala tekani gimin daroga uko on·pilaha. Segipa jaksichi salbikbike mobailko kulie una on·taiaha.

‘Hing…’ daroga rang·speaha. ‘Na·ara an·tangni sechakgipa kattarangkode den·e galahake?’ Ua jikgipako nidoe sing·aha. ‘Dal·e chue mokordoma ka·na inode nang·ni kattarangkoba nanggen.’

‘Ukode angan den·e gala, saheb,’ segipa ra·chakaha. 

‘Maina?’ daroga bik dake sing·aha.

‘Uamangni sera bera segrike, bal·eke roarangko gipinrangba nikaignok ine,’ ua aganchakaha.  ‘An·tangni salantio daka kam gimikko; angko maikai, maina aro basako bia ka·aha; janggi tanganina maiko dake cha·enga; songtang noktangko jojrangjrang janapan baksa ba·rima baita sak donga gimikkon agane on·tokaha. U·igija mandeming indake separake golpo ka·ania namjaba, saheb.’  

Jikgipa mamingkoba agangija tin·kagipa suuri gita chadengchae dongengachim. Uni bimang suuri tin·dak dakengoba uni ka·tong ning·ode March April jani ching·chagipa wa·al kamengachim. 

Ua segipako jegita aganoba namatna man·jaha. Bal·eke ettale raoaiasa ine aganoba bebe ra·jaha. Setangna maiko donnukuna inen ua mobailtangni password gimikkon parakaha. Social mediani passwordrang, UPI-ni PIN gimikkon segipa u·ia. Social mediani chasongo indakgipa chonbegipa kajiana thana gana nanganina ua kratcha·a amchakjaesa sokbaengachim. Thana re·na, FIR ka·na jechakode gale katgen ine jegrikani gimin uni chanchina nanganide ong·achim. Thanani manderang maiko chanchignok. Palanggi dakaigipasa inaignok!

‘Indakpile jajrengna nanganide dongja,’ daroga jaksichi mobailni mikkangko salonroroe  poraigolgolaha. ‘Indiba nang·se ong·akon aganenga. Indake agittal mande baksa parak pasang golpoade namja. Seatmanaha – da·ode mai dakkuna. Atcha… iano seke katsranggen inede sea oe indiba iara, kattako cheke niode bal·eke roaiasakon.’

‘Bal·eke roaiade ong·ja, daroga saheb,’ segipa rakaha. ‘Iamang sakgni seke katnan tik ka·grikbebeaha.’

‘Aiao jojongpa, donaiboha na·a!’ jikgipa ku·rang oaha. Uni mikkoloni mikchi jokrurubaaha.

‘Indakode bakoso ba·ra gimikko chipe nokkra gimik salrurue mesokara maiasa?’ segipa krengaha.

‘Angara ba·ra tem·e chipe donaiasa ine aganaba nang·nara,’ jikgipa ku·sik rim·tipe grapaoni aganchakaha. ‘Na·anba seke kata ingipararako agansimaianasa bakos ga·gongko saloke salrurue mesoka daka oe angaba. Una mangmang maina thana re·aina inpaachimba angara nang·kora…’

‘Namaha!’ segipa krengaha. ‘De indakode nalisba ka·jawaha, FIR-ba sejawaha! Hai kacharichi re·bo indakode. Joljol galgrikani lekkao soi ka·grikaignok! Nang·ni sona raja Jangbat Sangmakon ra·e kime dongaibojok! Angan na·simang sakgnini dongpenggipa rong·gisimnakonba? Delhichi sekengnakama, Mumbaichi sekangnakama… Sekangbo! Balangbo!…’

‘Maina indina, jojongpa!’ jikgipa hikhikari grapaha.

‘Nang jojongpa ong·ja angade! Jangbat Sangmasa nang segipade! Pa Jangbat Sangma + Ma Piloris Marak inosa krabatbebea da·ning!” Segipa jikgipako mikron wa·al chae nitate inaha.

Hmm… thana maming inja, mandeska donga maming isabsa iamang jiksesara. SIM tarina re·bagipa mande ong·katna jajae chadengchae dongaha. Ua katta gimikko knagijan ong·jaengachim. Ua dongsiksake do·ga nalsachina re·angaha. Indiba porda ba·ani gimin nikprotaia aro uanoniba katta gimikko knaataiachim. Mitam kattarangko knatimna nangjana gita ua mobailtangko su·tekteke dongaha. 

‘O na·simang me·a bi·sa dongamo?’ daroga sing·aha.

‘Dongkuja, daroga saheb,’ jikgipa aganchakaha. ‘Angni segipa angko ka·sariri ‘nonoma’ ine okamani gimin angaba uko ‘jojongpa’ ine okamskaa.’

‘Wah! Ka·sagrikaan bilongake na·songde! Ka·saani golpoko seode me·subegenchimke iara.’ Ua ka·dingaha. Indiba uni ka·dingdilana darangba ka·dingchakjaha. 

‘Nibo,’ ua a·bachengtaiaha, ‘Na·simang da·osa bia ka·daldal, ra·daldal, dongdaldal. Jikseni gisepo indakgipa chona rema kajiade re·basimaigen. Demikkang nikkujaon na·simang ‘nonoma’, ‘jojongpa’ ine okamgrikenga. Ian nama. Na·simang ka·sagrikenga. Angaba me·asa bi·sa saksa aro me·chik bi·sa saksani pagipa. Bao angni jikgipade angkode jojongpa, nonopa ineba okamjake. Biming mingtektekesa okamaia. Angni mandeara jillani. Jillani manderangde segipa jikgipako biming mingtekgrikesa okamaia. Angade songadamni mande ong·eming namnikja. Indiba namnikjaoba mai dakgen. Una jegrikpaoba intango angni jikgipaba Jangbat Sangmaming seke katangsrangode?’

Pulis daroga jedakeba agandilbo; segipani ka·tongko nom·atna man·jaha. 

‘…Indakode?’ bon·kamao daroga inaha, ‘FIR seaignokma?’ 

‘Segen, saheb,’ jikgipa ku·chone aganchakaha. 

‘Atcha indakode,’ daroga kolomko saloke inaha. Ua SIM tarina re·bagipa Obaltonni lekkako jitbake done uamang jiksesani FIR-ko sena a·bachengskaaha. Obaltonba, ja·man re·bagiparangni kamko ka·chengoba mamingba gisik saja ina gita, mobail su·dike dongarin gualpilengachim. 

‘Nang·ni bimingko Piloris Marak mingamo?’ daroga sing·aha. 

Jikgipa, ‘Im,’ ine gam·bregija aganchakaha.

‘Bilsi?’…

‘Segipani biming? …’

‘Dongram? …’

‘Mai somaioni na·simang chitti segrikna a·bachengaha? …’

Indake nangarangko sing·e FIR semanahaon daroga soi ka·na on·aha. Jikgipa FIR-o soi ka·aha. [Sekugen]

22 Watt Tube Lights
₹300
9 Watt Auto Cut-Off Bulb
₹150
Garo Warrior with Mil·am wood burning artwork handcrafted in Garo Hills India
Garo Warrior with Mil·am Wood Burning Artwork
Mollongga Am·pok | Natural Traditional Wooden Stool | Handcrafted by Handam Rangsa | 8 × 8 × 16 Inch | 4 kg
Professsional Garo Bamboo Flutes | Key-C | 39.5 CM/15.5 INCH
Professsional Garo Bamboo Flutes | Key-C | 39.5 CM/15.5 INCH | ₹299
Blog
A·chik Bangsi
Wood Burning Artwork – A Typical Garo Woman in Everyday Life
Wood BurningArtwork – A Typical Garo Woman in Everyday Life (Handcrafted Indigenous Art from India)

Gittamgipa Bak

NIKPROTGIPA PORDA

‘Saheb,’ segipa intaiaha, ‘FIR-ko chite galbo. Chinga Jangbat Sangmani kosako FIR ka·jawaha…’

‘Hing… namaha!’ daroga bik agansekaha. ‘Da·sionin angara ianan aganpaenga na·simangkoa. Segipa jikgipa inode indake chona rema kajiarangde…’

‘Chinga kacharichi joljol re·aignok,’ segipa Mahatma Gandhini potoko nitate inaha. Ka·onanga aro duk brinanikon uni peo mikchi jo·olengachim. ‘Chinga galgrikaignok, saheb!’

‘Maina kachari? Maina galgrikgen?’ Daroga inpengpangaha. ‘FIR seaha ian chu·ongaha. Social mediani bidingo kam ka·gipa chingni jaksrapgipa pulis dol donga. Jangbat Sangma sawamancha chinga rim·a man·aigen. Jensalo ua dos dakgipa mandeko rim·a man·a, na·simang jiksesani mikkango anga uko chadengatgen. Doknakama, satkapnakama – na·simangni ka·onangako namatna, jakbikpilna sikaniko chu·sokatna anga Jangbat Sangmako na·simangni jako on·gen…’

‘Hai kacharichi?’ segipa jikgipako nitate ku·mongaha. Pulis darogani kattarang indinsa a·ao jokbrake nasiaiaha. 

‘Mai dakgipa segipa na·ara!’ daroga da·o krengna a·bachengaha. ‘Angaba me·asaba, angaba saniba segipaba. Jikni on·tisa dos dakanan kema ka·na man·jahama? Galnarara, thana re·narara, kachari ganarara! Denggu dakako jakogrik rim·a man·bebeode mingsa katta. Indiba iade social media gita segrikaiasan. Aro uamangni ia chitti segrikanio inditana ka·tong matna nangani kattaba dongja. Email, mobail – maichi social media kulia aro badia biaponi social media kal·enga, chinga rim·a man·aigen.’

‘Rim·na man·bebegenma, saheb?’ segipa sing·aha.

‘Rim·a man·ahaode mai? Song·e cha·gen?’ Daroga inpretaha.

Da·o kutturi gimikan jripjrang dakengachim.

‘Chinga ia thanao salantian social mediani kajiarangko man·soenga,’ ua a·bachengtaiaha. ‘Jangbat Sangmaba rim·a man·ahaode grappile kema bi·gnok – changsa mangmangko kema ka·bo, mikkangchide indaktaijawa ine agane… Bon·chotaode kema ka·grikate chinga kacharionaba sokatrongja. Chinga pulis ong·e manderangna namgniko dakenga, na·simangba dakbo. Social mediako namanaba jakkalna man·a, namgijanaba jakkalna man·a. Jekai merong gita – song·e cha·naba man·a; chu song·e ringnaba man·a. Jakkalna changjaode jakdangdikjaon nambata…’

Uni ukil u·ia donga, kacharichin re·aignok ine segipa intaiaha. Darogani kattarang a·gao na·tokrangni gojrona gita indinsa ong·aiaha.

‘Saheb, angan Jangbat Sangma,’ Obalton pordako kikprake inataha. ‘Anga social mediao Jangbat Sangma ine biming done Pilorisna chitti seaha.’

‘Na·a? Obalton? Jangbat Sangma??’ Daroga asongaoni chakataha. Ua Obaltonni mobailko bik ra·sekaha. ‘Jena kingking mamla matchotkuja na·a ia mobailko dangtapna man·jawa. Na·a u·iama, nang·ni indake mikkang ki·sang chanchigija mobail sikdepdepanichi iamangni ka·sagrike, nitoe rikenggipa nokdang be·gruna gitiksanjokchim? Ritingsa seaba, jakpasa seaba – sea-jota ingipade orto donga. Uchin mandeni seng·ako ma·sia, gokakoba paraka. Gisik sikaiana, katta jokbaaiana seani ong·ja. Changgipanade social mediade silchidare, changjaode wal·sare!’

Ua glasni do·gako oe sildengko salokaha. 

‘Angko kema ka·bo, sahep,’ Obalton inaha.

‘Angnade chitti sejaba na·ara, uamang jiksesaosa kema bi·bo,’ daroga jaksi ote aganaha.

‘Angko kema ka·bo,’ Obalton uamangko nitate jak chopjolaha.

‘Chenang, ha ia Obaltonko… Jangbat Sangmako sildeng patbochang,’ ua pulis chongipako okame inaha. 

‘Dos dakgipa jedakeba denggu dake katbo, changsaode indake pulisni cheko nangaia,’ pulis chongipani Obaltonko sildeng patengon ua aganaha. 

‘Segipa dongako u·ieba indake majoe rona kratcha·ja na·a!’ Piloris segipa Obaltonko satkapaha. ‘Social mediao indita me·chik bang·a, angni jikgipakosa nikaiahama na·ara!’ 

‘Bang·ede dokna man·jawane,’ daroga segipani jakko rim·penge aganaha. ‘Pulisni jakonikode indake jaksikna man·ja.’

‘Nonoma, dokbo na·aba. An·chingni nokdangko runa am·gipa se·el bipa ia!’ Segipa wagam chikkrote inaha.

‘Anga dokjawa,’ jikgipa aganaha. ‘Dostangko ku·chakaha uan chu·ongaha. Mikkangchide darang me·chikkoba indake rurapanabe. Social mediao nikgipa me·chik gimikande palanggi ong·ja. Social mediao ripeng ong·ani gimin nang·na mikchaaba ong·ja… Indiba social mediao poto dongipade Obaltonde ong·jake?’

‘Ukode Shah Rukh Khanni potoko doneba kal·na man·aiaba,’ daroga aganchakaha. ‘Indakako rim·nade pulisnade jakasini kamsa iade. Chipat ia Jangbat Sangmako!’ 

‘Mittela, saheb,’ uamang jiksesaan agandimaha. 

‘Dos dakgipa mandeko rim·ani ian pulisni kam,’ daroga aganchakaha. ‘Rong·gisim bebeanba iara – nengrachokchok nadoe on·aiaha. Na·simang re·angbo. Aro kusi ong·e ka·sagrike dongbo. Nonoma, jojongpa inen okamgrikbo. Mamingnaba jajrengnabe. Pulis an·tangni kamko ka·aigen. Intangosa glassa glasgni kal·akjoljole sing·roroe seaignok ripotkode! Pulis jakdangdika inon u·iaiboha.’ 

 

Salgittamni ja·man.  

Piloris thanaona ka·tappo ka·tappo rang·site sokbataiaha. 

‘Saheb… Obaltonko, Jangbat Sangmako antio roramako nikengake!’ uni rang·sita ta·rakengachim. ‘Na·simang uko maina watpilaha? Angni segipa nikode…’

‘Nikaha.’ Daroga aganchakaha. ‘Satkapanaba ua Obaltono kema bi·aha.’ 

‘Saheb, na·a maiko aganenga angade u·ijaenga,’ Piloris mikron dal·dale nie sing·aha.

Daroga a·bachengaha. ‘Knatimbo anga aganna: Obalton uan Jangbat Sangma ong·ja. Ua an·tangni nanga kamna thanaona re·bagipasa. Na·simangni nokdang golmal ong·ako nike ua namatna ine chol dakasa. Unsalo an·chingni agangrikmitingo ua Jangbat Sangma ine social mediao biming kuligitikaha. A·bachengaonin anga gisikode u·isringa indiba nang·seni gisik ching·chaako nike uan rukimitna namgipa chol ine Obaltonko silgringo chipataha. Na·simangni re·anga ja·man anga Obaltonming golpoaha. Aro Obaltonni namgipa kamko anga nikaha. Nikjagrak mande na·simangni ka·sagrikanina natengtangko an·chake on·na man·ode nang·se maina man·jawa. Anga nang·seko okamate uamang sakgnini mikkango iarang gimikko aganaha. Nang·ni segipa Obaltonni kamko mikchabeaha aro kamtangna kema bi·aha. Indiba na·aba mikkangchide Jangbat Sangma dakgiparangming social mediao asikka golponabeha. Ma·sie donbo: Social mediao an·tangni obostako parakanian nikprotgipa porda. Uko nikatgija rakkianide nang·ni jakon. Na·a jojongpana ka·saakonba?’

‘Ka·saa, saheb.’ 

                                                                  BON·AHA

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *